Kultura popularna w swym pospolitym rozumieniu jest tą sferą ludzkiej aktywności, która ma niższą wartość od tzw. kultury wysokiej. W ramach opozycji do takiego ujęcia, w Temacie numeru najnowszego numeru „As-Salam” [1 (22) 2011/1432] możemy zapoznać się z próbą identyfikacji przejawów społeczeństwa obywatelskiego – autentycznej przestrzeni publicznej w świecie muzułmańskim. Zarysowana perspektywa opiera się na przekonaniu, że należy unikać wprowadzania naiwnej dychotomii: westernizacja (globalizacja) vs. fundamentalizm (radykalizm) religijny. W takim ujęciu kultura popularna jawi się nie jako „igrzyska dla plebsu”, lecz jako kultura ludowa, powszechna i oddolna, a jej funkcjonowanie decyduje o kształcie sfery publicznej przy zachowaniu własnych wartości i tradycji.

Osią wokół której został zbudowany Temat numeru jest tekst Karin van Nieuwkerk W poszukiwaniu islamskiej przestrzeni kulturowej: negocjowanie idei twórczości artystycznej, wypoczynku i rozrywki. Autorka podejmuje problematykę kształtowania się sfery publicznej i kultury popularnej na Bliskim Wschodzie i w świecie islamu w odniesieniu do zagadnień sekularyzacji oraz „islamizacji” czy też „pietyzacji” przestrzeni kulturowej (mającej na celu „uzgodnienie” zjawisk w dziedzinie sztuki, rozrywki i rekreacji z wymogami i nakazami religii), ujmując całość zagadnienia w kontekście globalizacji i „reakcji zwrotnej” jaką wywołuje ten proces, czyli indygenizacji („ulokalnienia”). Z kolei dr Tomasz Imran Stefaniuk poszukuje w grach komputerowych i planszowych motywów, mniej lub bardziej bezpośrednio, odnoszących się do islamu i tematyki muzułmańskiej, zaś imam Jarosław Banasiak rozważa w swoim tekście relację jaka zachodzi między islamem a rozrywką, podważając powszechne przekonania panujące w odniesieniu do tego zagadnienia.

W bloku tekstów odnoszących się bezpośrednio do konkretnych zjawisk kultury popularnej znajdziemy artykuł redaktor Katarzyny Jędrzejczyk-Kuliniak w którym autorka omawia modę muzułmańską, nawiązując tym samym do błędnych stereotypów jakie narosły wokół jednego z jej najbardziej rozpoznawalnych elementów, czyli hidżabu. Marta Minakowska, członkini Stowarzyszenia ARABIA.pl, analizuje wpływ zachodnich formatów telewizyjnych na tożsamość mieszkańców krajów arabsko-muzułmańskich, a z kolei Aleksandra Biernat pisze o teatrze egipskim, zmierzając w stronę refleksji tak historycznej, jak i tej dotyczącej przenikania się kultur Wschodu i Zachodu. Marcelina Obrzydowska, działaczka organizacji pozarządowych, w artykule Nowe brzmienie palestyńskiej kultury, prezentuje specyfikę palestyńskiej sceny hip-hopowej, zapośredniczonej z jednej strony przez internacjonalny charakter zjawiska muzyczno-kulturowego jakim jest hip-hop, a z drugiej, przez uwarunkowania kultury arabskiej, jak i sytuację polityczną w jakiej znajdują się Palestyńczycy. W ramach uzupełnienia Tematu numeru, ukazując ruch treści kulturowych w przeciwnym kierunku, Izabela Smela prezentuje sylwetkę włoskiego artysty street art BR1, który inspirując się wizerunkiem muzułmańskich kobiet zaczerpniętym z czasopism bliskowschodnich, przenosi go w swoich papierowych pracach na mury włoskich miast.W numerze ponadto:

Obok tego, tradycyjnie, porcja aktualności i publicystyki: redaktor Mariusz Wieczerzyński poddaje krytycznej analizie zachodnie reakcje na ostatnie wydarzenia w Egipcie i państwach Maghrebu, zarówno polityków, jak i mediów masowych; Marcin Pierzchała pisze o kontrowersjach jakie wywołała w Niemczech publikacja książki Thilo Sarrazina Niemcy likwidują się same, zaś Marcin Starnawski w Notatkach antyrasistowskich przygląda się lokalnym przejawom globalnych tendencji islamofobicznych na przykładzie Wrocławia i Strategii Wrocław w perspektywie 2020 plus, oficjalnego dokumentu przyjętego przez Radę Miejską, który ma określać ramy miejskiej polityki rozwoju na najbliższe dekady. Stałym duchowym akcentem podsumowującym wydanie jest tekst muftiego Nidala Abu Tabaqa, który tym razem porusza problematykę dotyczącą skruchy.

„As-Salam” jest dostępne w EMPIK-ach oraz wybranych salonach prasowych RUCH-u. Zachęcając do sięgnięcia po autentyczne źródło wiedzy o islamie jakim jest „As-Salam”, prezentujemy poniżej pełną wersję tekstu wprowadzającego do numeru autorstwa imama Alego Abi Issy:

Pewnego razu Huzajfa

Powyższy hadis i jemu podobne zostały zrozumiane przez uczonych tzw. ahl al-hadis (szkoły hadisów) jako zakaz występowania i protestowania przeciwko emirowi, nawet jeśli jest on niesprawiedliwy. Badacze ci byli jednak osamotnieni w swoim osądzie. Al-Dżumhur (większość prawników oraz teologów) rozumie, iż wspomniany zakaz dotyczy zbrojnego przeciwstawiania się rządzącemu. Według nich obywatelami państwa są zarówno jednostki, jak i grupy – włączając w to grupy stojące na straży sprawiedliwości oraz działające w jej obronie, a także czuwające nad ochroną prawa jednostek, głównie w obliczu tyranii władców. Współcześnie grupy tego rodzaju nazywamy organizacjami o charakterze obywatelskim. O instytucjach tego typu jest mowa w wielu wypowiedziach Proroka, który stwierdził m.in.: „Właściwą religią [oraz tradycją] jest [udzielanie] dobrej rady!”. Po usłyszeniu tej opinii towarzysze zapytali: „Komu należy udzielać rady?”. Prorok odparł: „Przywódcom muzułmańskim oraz przedstawicielom innych społeczności muzułmańskich”. W niektórych hadisach Prorok uznał przeciwstawianie się tyranii za dowód wiary: „Ależ nie [dostąpicie wiary], dopóki nie powstrzymacie niesprawiedliwości tyranów i nie zmusicie ich do prawdy [oraz sprawiedliwości]”.

Racja większości uczonych znajduje potwierdzenie w hadisie przekazanym przez Ibn Mas‘uda, który rzekł do ludzi nie godzących się na styl rządów sprawowanych przez Al-Walida Ibn ‘Uqbę: „Bądźcie cierpliwi, bo zaiste, niesprawiedliwość waszego imama (sułtana) przez 50 lat jest lepsza od niejednego miesiąca życia w chaosie. Zaprawdę, usłyszałem posłańca Allaha, który mówił: «Tyrania władzy jest lepsza od al-hardż». Wówczas spytali: «A co to jest al-hardż?». Prorok odparł: «Ma ono miejsce wtedy, gdy szerzy się zabijanie»”.

W momencie, gdy nasza redakcja kończyła prace nad bieżącym numerem „As-Salam”, nieoczekiwanym wkładem w dyskusję dotyczącą powyższego zagadnienia stała się rewolucja w Egipcie. Na samym jej początku – gdy protesty nie narastały w sposób gwałtowny – duchowni nurtu salafickiego wyrazili swoją klasyczną wykładnię, w myśl której ustanowiony został zakaz aktywnego uczestnictwa w tych wydarzeniach. Przełom nastąpił wraz z ogłoszeniem stanowiska Braci Muzułmanów – wyznających opinię większości – wyrażonego przez ich duchownego, imama Jusufa al-Qaradawiego, który uznał „[za grzesznego] każdego Egipcjanina, posiadającego możliwości [wzięcia udziału w tych wydarzeniach], ale pozostającego bezczynnie w domu”.

spytał Wysłannika Allaha: „Żyliśmy w złych czasach, po których dzięki Przesłaniu nastały dla nas lepsze czasy. Czy po tym dobru pojawi się jakieś zło?”. Prorok odpowiedział: „Tak”. Wyjaśniając tę kwestię, Muhammad rzekł: „Przyjdą po mnie tacy przywódcy, którzy nie będą postępować zgodnie z moim Przewodnictwem ani też tradycją. Wśród nich znajdą się też tacy, którzy będą mieli serca diabłów w ludzkim ciele”. Gdy Huzajfa zapytał o sposób postępowania w takich przypadkach, Prorok odparł: „Bądź posłuszny emirowi, nawet jeśli będzie on chłostać twoje plecy czy też pozbawi cię majątku”. w dziale Qur’an i prawo imam Jarosław Banasiak zainspirowany polskim tłumaczeniem traktatów muzułmańskiego uczonego Abu Hamida al-Ghazalego, rozważa spory o idżtihad, czyli obowiązek każdego muzułmanina w podjęciu wysiłku mającego na celu poszukiwanie norm zachowań. Dział Świat islamu został tym razem zarezerwowany na prezentację Egiptu, z czym możemy zapoznać się w historycznym zarysie przygotowanym przez Kamila Zacherta, pracownika na wykopaliskach Misji Skalnej UW w Deir el-Bahari; z kolei dr Aldona Maria Piwko z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, prezentuje wpływy cywilizacji muzułmańskiej na przykładzie Alhambry – warownego zespołu pałacowego w Granadzie w hiszpanskiej Andaluzji, który jest dziś najpiękniejszym zabytkiem arabskiego budownictwa w Europie. Sufi Andrzej Saramowicz recenzuje książkę pt. Sufizm dra Zbigniewa Landowskiego, demaskując niekompetencję autora i wyrażając niezrozumienie dla wydania tej pozycji jako podręcznika akademickiego. Pamiętając o wydarzeniach związanych z islamem w Polsce relacjonujemy VI Dzień Ramadanowy zorganizowany w Warszawie przez Ligę Muzułmańską w RP oraz prezentujemy refleksje księdza Adama Wąsa dotyczące II Wrocławskiej Konwencji na Rzecz Dialogu Międzyreligijnego, uzupełniając treść obu o kolorowy fotoreportaż.